Wet hergebruik overheidsinformatie

Wet hergebruik van overheidsinformatie

Overheidsinformatie is met een bepaald doel geproduceerd (gecreëerd, verzameld, vermenigvuldigd of verspreid), namelijk ter vervulling van de publieke taak van een bepaalde instelling. Deze informatie mag worden gebruikt door natuurlijke personen of rechtspersonen voor commerciële of niet-commerciële doeleinden, anders dan het oorspronkelijke doel. Dat heet “hergebruik van overheidsinformatie”.

Belang van deze ontwikkeling

Gemeenten dienen in beginsel te voldoen aan verzoeken op basis van de Wet hergebruik van overheidsinformatie (Who). Ze stellen overheidsinformatie verplicht voor hergebruik (digitaal) beschikbaar.

De herbruikbare informatie die gemeenten beschikbaar stellen dient digitaal in een open en machinaal leesbaar formaat te worden aangeleverd, samen met metagegevens en waarbij formaat en metagegevens voldoen aan formele open standaarden.

Ook de gemeente Arnhem heeft veel data. Data dat met publiek geld is betaald en waar op dit moment alleen de gemeente zelf gebruik van maakt terwijl derden hier geweldige innovaties mee zouden kunnen realiseren. Denk aan het inzichtelijk maken van aantal beschikbare parkeerplaatsen in de binnenstad, de beoordelingen van basisscholen, het stemgedrag van raadsleden, etc. Simon Does, CIO van de gemeente Arnhem, heeft de ambitie om samen met ondernemers te kijken hoe we met deze open data de stad Arnhem mooier, leefbaarder, aantrekkelijker te maken. Daarvoor heeft de gemeente Arnhem de website opendata.arnhem.nl gelanceerd.

 

 

De Wet hergebruik van overheidsinformatie trad in juli 2015 in werking. De wet zorgt voor vier grote veranderingen waarmee gemeenten rekening dienen te houden:

  • De reikwijdte van het hergebruik van informatie is vergroot:
  • De hergebruikregels zijn vanaf nu ook van toepassing op musea, bibliotheken (inclusief universiteitsbibliotheken) en archieven. De keuzevrijheid om hergebruik al dan niet toe te staan, vervalt. Een verzoek om hergebruik moet worden ingewilligd, tenzij sprake is van één van de limitatief omschreven uitzonderingen. De informatie moet openbaar zijn, er mogen geen intellectuele eigendomsrechten van derden op rusten en verstrekking van de informatie mag niet in strijd zijn met de bescherming van persoonsgegevens.
  • Voor het verstrekken van de informatie mogen niet meer dan marginale kosten worden gevraagd. Culturele instellingen en instellingen die afhankelijk zijn van inkomsten uit verstrekking mogen meer kosten in rekening brengen om te voorkomen dat ze door de verstrekking van informatie in financiële problemen komen.
  • Alle documenten moeten zoveel mogelijk machine leesbaar en in open formaat beschikbaar worden gesteld.

In de wet staan randvoorwaarden rond het hergebruik van overheidsinformatie. In tegenstelling tot het wetsvoorstel open overheid verplicht de wet niet tot tot het actief beschikbaar stellen van informatie, maar het mag natuurlijk wel.

De Wet hergebruik van overheidsinformatie sluit bepaalde onderwerpen uit:

  1. Informatie van publieke omroepen
  2. Informatie van onderwijs- en onderzoeksinstellingen
  3. Informatie van andere culturele instellingen dan musea, bibliotheken en archieven
  4. Gedeelten van documenten die alleen logo’s, wapens of insignes bevatten
  5. Voor musea en bibliotheken gelden afwijkende regels. Onder meer vanwege bijvoorbeeld de kwetsbaarheid van documenten.

Aanvullende informatie

De wet verwijst naar ‘met een publieke taak belaste instellingen’. Dat is de omzetting in nationaal recht van wat in Europese richtlijnen is omschreven als een ‘openbaar lichaam’. Op grond van deze richtlijnen zien we als een openbaar lichaam:

  • de staat;
  • zijn territoriale lichamen;
  • publiekrechtelijke instellingen;
  • verenigingen gevormd door een of meer van deze lichamen of een of meer van deze publiekrechtelijke instellingen.

Onder publiekrechtelijke instellingen verstaan we rechtspersonen opgericht met het specifieke doel te voorzien in behoeften van algemeen belang die niet van industriële of commerciële aard zijn, en waarvan een van de onderstaande opties van toepassing is:

  1. De activiteiten in hoofdzaak door de staat of zijn territoriale lichamen of andere publiekrechtelijke instellingen worden gefinancierd;
  2. Het beheer is onderworpen aan toezicht door de staat/ territoriale lichamen;
  3. De leden van het bestuursorgaan, het leidinggevend orgaan of het toezichthoudend orgaan worden voor meer dan de helft door de staat, zijn territoriale lichamen of andere publiekrechtelijke instellingen aangewezen.

Fases

Fase 1: In ontwikkeling

Start: januari, 2005
Eindigt: juni, 2015

Vanaf medio 2003 tot 2014 is aan de Who gewerkt. De wet komt voort uit de Europese richtlijnen voor hergebruik van informatie (2003).

Fase 2: In gebruik

Start: oktober, 2016
Eindigt: januari, 2032

De Who is op 24 juni 2015 vastgesteld en per 1 oktober 2016 officieel van kracht. Gemeenten dienen aan de in de wet gestelde uitgangspunten rond hergebruik van informatie te voldoen.

Mijlpalen

01/10/2016: Wet hergebruik van overheidsinformatie in werking getreden

Per 1 oktober is de Who officieel van kracht (geldend).

28/03/2018: VNG Realisatie congres 'Back to the Future'

De informatiesamenleving ‘is here to stay’. En die informatiesamenleving stelt ze voor forse uitdagingen. Uitdagingen die ze alleen het hoofd kunnen bieden als ze de krachten bundelen. Van elkaar leren. Samen over bestaande grenzen heen gaan en zo ruimte creëren voor nieuwe ideeën en andere manieren van samenwerking. Hier draait het om op het VNG Realisatie congres 'Back to the Future'.

13 ondersteuningsmiddelen die raken aan deze ontwikkeling

Pilots Open Raadsinformatie

Via de Pilotstarter kunnen gemeenten meedenken over innovatieve toepassingen van open raadsinformatie met als doel het vergroten van de transparantie en versterking van de lokale democratie.
Gewijzigd: 14 juni 2018
product

Collectieve afspraken
In ontwikkeling

High Value Datasets

De werkgroep Gemeentelijke High Value Datalijst buigt zich over de totstandkoming van één leidende lijst van high value datasets. Deze lijst ondersteunt gemeenten bij het bepalen van welke data als eerste als open data beschikbaar moeten komen.
Gewijzigd: 27 december 2017
instrument

Lokale ambitie

Modernisering Openbaarmaking Overheidsinformatie (MOOI)

Doel van het programma MOOI is de doorontwikkeling van de wetgeving op het gebied van openheid en (passieve en actieve) openbaarheid van bestuur en de uitvoering daarvan.
Gewijzigd: 14 augustus 2017
instrument

Wet- en regelgeving

Waarstaatjegemeente.nl

Gemeenten zien via het dashboard van de website snel en duidelijk op welke terreinen zij kunnen verbeteren en van welke gemeenten zij kunnen leren.
Gewijzigd: 4 januari 2018
instrument

Lokale ambitie

GEMMA

GEMMA staat voor de GEMeentelijke Model Architectuur. Dit is de landelijke referentiearchitectuur voor gemeenten.
Gewijzigd: 17 maart 2018
instrument

Wet- en regelgeving
In gebruik

GEMMA Softwarecatalogus

De GEMMA Softwarecatalogus is een online informatiesysteem waarin het gebruikte (en verwachte) softwareaanbod voor gemeenten/samenwerkingsverbanden te vinden is.
Gewijzigd: 17 maart 2018
instrument

Collectieve afspraken
In gebruik

Open Data Standaarden voor gemeenten

Het samen met gemeenten ontwerpen van een blauwdruk voor het creëren van gestandaardiseerde open datasets voor gemeenten.
Gewijzigd: 13 februari 2018
verkenning

Collectieve afspraken

Visie Data-ecosysteem voor gemeenten

Een Data-ecosysteem legt alle afspraken over begrippen en betekenissen van data vast. Deze afspraken dragen bij aan betere en modernere beleidsontwikkeling, beleidsuitvoering en handhaving.
Gewijzigd: 27 maart 2018
verkenning

Wet- en regelgeving

Meetups Datagedreven Gemeente

Kennisuitwisseling tussen en samenbrengen van gemeenten die bezig (willen) zijn met datagedreven werken: met thema’s als technische toepassingen, organisatorische vraagstukken en multidisciplinair werken.
Gewijzigd: 26 maart 2018
instrument

Collectieve afspraken

Gemeentelijk Data-ecosysteem

Gemeenten zijn onderdeel van dit Data-ecosysteem. Het doel is om de kennis over experimenten met digitalisering te delen. Of het nu om beleidsontwikkeling, uitvoering of handhaving gaat.
Gewijzigd: 27 maart 2018
verkenning

Collectieve afspraken

Kennisbank Zaakgericht werken

De kennisbank wil kennisdeling rondom Zaakgericht werken tussen gemeenten bevorderen.
Gewijzigd: 28 mei 2018
instrument

Wet- en regelgeving

Zaakgericht werken in Samenhang

Dit overzicht biedt aanknopingspunten bij de doorontwikkeling voor gemeenten die al Zaakgericht werken. Ook kan het als inspiratie dienen bij bijvoorbeeld een programma voor het verbeteren van de dienstverlening.
Gewijzigd: 26 maart 2018
instrument

Collectieve afspraken
Gepubliceerd

Platform 'Waar is mijn stemlokaal'

Het platform 'Waar is mijn stemlokaal' bundelt de gegevens van alle stembureaus en stelt ze voor iedereen beschikbaar.
Gewijzigd: 26 maart 2018
verkenning

Collectieve afspraken
Gepubliceerd